Testament & Erfrecht Spanje in Mijas

Grensoverschrijdend erfrecht in Mijas: Uw gids voor Spaanse testamenten en nalatenschappen aan de Costa del Sol

Als oprichter van costadelsolhabitat.com begeleid ik al jaren buitenlandse vastgoedeigenaren bij de complexe juridische en administratieve processen die komen kijken bij het bezit van onroerend goed in de provincie Málaga. Onze prachtige gemeente Mijas – die zich uitstrekt over een oppervlakte van 148,8 km² van de kalksteenpieken van de Sierra de Mijas tot aan de 12 kilometer lange kustlijn – is met 95,104 inwoners (volgens de officiële padrón-cijfers van januari 2025) een van de snelst groeiende en meest internationale gemeenten van Andalusië.

Met een buitenlandse populatie die tussen de 35% en 50% ligt (waarbij buitenlanders met een niet-Spaanse nationaliteit bijna de helft van de bevolking uitmaken), herbergt Mijas een unieke demografische mix. We praten hier over de grootste Britse gemeenschap van heel Andalusië (circa 10,000 residenten), een sterke Scandinavische enclave (circa 2,886 inwoners, aangevoerd door zo'n 900 Zweden), een aanzienlijke Duitse gemeenschap (circa 1,020 residenten), en een gestage stroom Nederlandse en Belgische eigenaren.

Of u nu een luxe villa bezit in de heuvels van Calahonda, een modern penthouse in La Cala de Mijas, een golf-appartement in Mijas Golf of La Cala Golf, of een traditioneel dorpshuis in het witte Mijas Pueblo op 430 meter hoogte: nadenken over wat er met uw Spaanse bezit gebeurt na uw overlijden is essentieel. Grensoverschrijdend erfrecht (herencias) tussen Spanje, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en de Benelux-landen is complex. In deze gids leg ik uit hoe het Spaanse erfrecht werkt voor buitenlandse eigenaren in Mijas, waarom een Spaans testament cruciaal is, en hoe lokale regelgeving uw nalatenschap beïnvloedt.

---

Waarom de Europese Erfrechtverordening (Brussel IV) uw startpunt is

Voorheen bepaalde de nationale wetgeving van de overledene welk recht van toepassing was op de nalatenschap. Sinds de inwerkingtreding van de Europese Erfrechtverordening (Nr. 650/2012, ook wel bekend als 'Brussel IV') is de hoofdregel veranderd: de wet van het land waar de overledene zijn of haar gewone verblijfplaats (residencia habitual) had op het moment van overlijden, is van toepassing op de gehele nalatenschap.

Als u als Nederlander, Belg of Duitser permanent in een urbanisatie zoals Riviera del Sol, El Coto of Torrenueva woont en geregistreerd staat bij het Ayuntamiento de Mijas, is in principe het Spaanse erfrecht van toepassing op uw wereldwijde bezit. Dit kan ongewenste gevolgen hebben:

• Het Spaanse systeem van legitieme porties (Legítimas): Het Spaanse burgerlijk wetboek (Código Civil) kent een dwingend erfrecht waarbij een groot deel van de erfenis (tot wel twee derde) gereserveerd moet worden voor de 'gedwongen erfgenamen' (herederos forzosos), zoals kinderen en de langstlevende echtgenoot. Dit wijkt sterk af van bijvoorbeeld het flexibelere Engelse recht of de Nederlandse wettelijke verdeling.
• De rechtskeuze (Professio Juris): Gelukkig staat Brussel IV toe dat u in uw testament expliciet kiest voor het recht van uw nationaliteit. Een Nederlandse of Duitse eigenaar kan in een testament vastleggen dat het Nederlandse of Duitse erfrecht van toepassing moet zijn op de afwikkeling. Dit voorkomt dat de Spaanse restrictieve regels omtrent legitieme porties van kracht worden op uw Spaanse villa of appartement.

---

De cruciale rol van een specifiek Spaans testament (Testamento Español)

Hoewel een testament opgesteld in uw thuisland juridisch geldig kan zijn in Spanje (mits voorzien van de juiste legalisaties, beëdigde vertalingen en de Haagse Apostille), raad ik mijn cliënten in Mijas altijd met klem aan om een specifiek Spaans testament op te stellen voor hun bezittingen in Spanje.

Waarom een lokaal Spaans testament?

1. Snelheid en kostenbesparing: Na een overlijden moeten de erfgenamen binnen zes maanden de Spaanse erfbelasting (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones) aangeven en betalen om boetes te voorkomen. Het vertalen en legaliseren van een buitenlands testament, inclusief het verkrijgen van een Certificate of Law (verklaring van erfrecht), duurt vaak maanden. Een Spaans testament ligt direct klaar bij het Centraal Testamentenregister in Madrid (Registro General de Actos de Última Voluntad).
2. Beperking tot Spaanse activa: Een goed opgesteld Spaans testament regelt uitsluitend uw bezittingen op Spaans grondgebied (zoals uw woning in El Chaparral, Miraflores of El Faro, uw Spaanse bankrekening en eventueel een Spaanse auto). Het interfereert niet met uw testament in uw thuisland.
3. Duidelijkheid voor de Spaanse notaris: De afwikkeling van een erfenis in Spanje gebeurt altijd via een officiële notariële akte van aanvaarding (Escritura de Aceptación de Herencia). Een Spaanse notaris kan een lokaal testament direct interpreteren en uitvoeren zonder ingewikkelde rechtsvergelijkingen.

Het opstellen van een Spaans testament gebeurt ten overstaan van een Spaanse notaris (er zijn diverse notariskantoren in Mijas Costa, met name rond Las Lagunas en Fuengirola, en in La Cala). Het document wordt geregistreerd in het centrale register in Madrid. De kosten voor het opstellen van een standaard testament bij de notaris zijn relatief laag en liggen doorgaans tussen de € 80,- en € 150,- per persoon.

---

Specifieke scenario's: Britse, Duitse en Benelux-eigenaren in Mijas

De dynamiek van de nalatenschap hangt sterk af van uw nationaliteit en de structuur van uw eigendom.

1. Britse eigenaren (UK Estates)

Gezien de enorme Britse gemeenschap in Mijas – met name geconcentreerd in gebieden als Calahonda, Riviera del Sol en La Cala Golf – zien we hier veel casussen met het Engelse recht. Omdat het Verenigd Koninkrijk de EU-verordening Brussel IV niet heeft ondertekend, is er sprake van een complexe wisselwerking. Spanje past de verordening echter wel toe op Britse staatsburgers. Een Britse eigenaar kan in zijn Spaanse testament kiezen voor het recht van zijn nationaliteit (Engels recht), waardoor hij geniet van volledige testeervrijheid (testamentary freedom) en de Spaanse legitieme porties kan omzeilen.

2. Duitse eigenaren (DE-ES Estates)

Voor Duitse eigenaren is de interactie tussen het Duitse Erbrecht (met concepten zoals het Berliner Testament) en de Spaanse fiscus vaak een struikelblok. Het splitsen van eigendom in vruchtgebruik (usufructo) en bloot eigendom (nuda propiedad) is een veelgebruikte methode in Spanje om erfbelasting te optimaliseren, maar dit moet nauwkeurig worden afgestemd op de Duitse fiscale wetgeving om dubbele belastingheffing of ongunstige classificaties in Duitsland te voorkomen.

3. Nederlandse en Belgische eigenaren

Voor Belgen en Nederlanders is het belangrijk om te weten dat Spanje geen automatische algehele gemeenschap van goederen kent zoals die vroeger in de Benelux gebruikelijk was. Bovendien heft Spanje erfbelasting op basis van de fysieke ligging van het vastgoed, ongeacht waar de erfgenamen wonen.

---

Het stappenplan bij het openvallen van een nalatenschap in Mijas

Wanneer een buitenlandse eigenaar van vastgoed in Mijas overlijdt, moeten de erfgenamen een strak administratief traject doorlopen. Dit proces vereist de assistentie van een lokale gestor of gespecialiseerde advocaat (abogado).

Stap 1: Verkrijgen van de overlijdensakte en het overlijdensregister

Er moet een internationale overlijdensakte worden overlegd. Vervolgens wordt na 15 werkdagen bij het Spaanse Ministerie van Justitie het Certificado de Últimas Voluntades (certificaat van laatste wil) opgevraagd. Dit document bevestigt of de overledene een Spaans testament heeft gemaakt en bij welke notaris.

Stap 2: Het aanvragen van een NIE (Número de Identificación de Extranjero)

Iedere buitenlandse erfgenaam die activa in Spanje erft, moet beschikken over een Spaans fiscaal nummer (NIE). Zonder NIE kan de notariële akte van aanvaarding van de erfenis niet worden getekend en kan de erfbelasting niet worden afgedragen. Dit proces kan bij de nationale politie (Policía Nacional) in Fuengirola of Málaga worden doorlopen, of via een volmacht (poder notarial).

Stap 3: Inventarisatie en waardering van de nalatenschap

Er wordt een inventaris opgemaakt van de Spaanse bezittingen. Voor vastgoed in Mijas is de waardering cruciaal. Sinds januari 2022 hanteert de Spaanse fiscus de Valor de Referencia van het Kadaster (de referentiewaarde) als minimale grondslag voor de belastingheffing, tenzij de werkelijke marktwaarde hoger is. Dit voorkomt dat woningen onder de marktprijs worden gedeclareerd voor de erfbelasting.

Stap 4: Ondertekening van de Escritura de Herencia

De erfgenamen (of hun wettelijk vertegenwoordigers via een volmacht) tekenen de akte van aanvaarding van de erfenis bij een Spaanse notaris.

Stap 5: Betaling van belastingen en registratie

Binnen de strikte termijn van zes maanden na het overlijden moeten de volgende belastingen worden voldaan:

• Impuesto over Sucesiones (Erfbelasting): Sinds de hervormingen in de regio Andalusië (Junta de Andalucía) genieten directe erfgenamen (groep I en II: kinderen, kleinkinderen en echtgenoten) van een zeer gunstige vrijstelling tot € 1.000.000,- per erfgenaam, met een symbolisch belastingtarief over het meerdere mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Voor verdere bloedverwanten of derden gelden echter nog steeds progressieve tarieven.
• Plusvalía Municipal: Dit is een gemeentelijke belasting over de waardestijging van de grond, af te dragen aan het Ayuntamiento de Mijas. De hoogte hiervan hangt af van het aantal jaren dat het vastgoed in bezit is geweest en de kadastrale waarde van de grond.

Na betaling van de belastingen kan de nieuwe eigendomsakte worden aangeboden bij het eigendomsregister (Registro de la Propiedad) van Mijas om de woning officieel op naam van de erfgenamen te registreren.

---

Lokale Mijas-factoren die uw nalatenschap en vastgoedbeheer beïnvloeden

Als ervaren broker aan de Costa del Sol weet ik dat het bezit van vastgoed in Mijas specifieke lokale verplichtingen met zich meebrengt. Wanneer erfgenamen een woning overnemen, worden zij direct geconfronteerd met deze unieke geografische, administratieve en klimatologische aspecten.

1. Kustwetgeving en Milieubeperkingen (Ley de Costas & Monte Público)

• Kustpercelen: Bezit de overledene een woning direct aan het strand in La Cala de Mijas, El Faro of Torrenueva? Dan moet er rekening worden gehouden met de servidumbre de protección (beschermingszone) van de Spaanse Kustwet (Ley de Costas). Eventuele uitbreidingen of renovaties aan deze woningen vereisen naast de gemeentelijke vergunning ook expliciete toestemming van de Demarcación de Costas.
• Bergpercelen: Ligt het vastgoed op de hellingen van de Sierra de Mijas (een beschermd natuurgebied en kandidaat Parque Natural van circa 29,000 hectare)? Dan gelden er strenge milieuregels en brandpreventievoorschriften. Erfgenamen moeten zich bewust zijn van de verplichting om brandgangen en vegetatie rondom de woning te onderhouden om boetes van de gemeente te voorkomen.

2. Gemeentelijke vergunningen en de PGOU de Mijas

Het uitvoeren van aanpassingen aan de geërfde woning is onderhevig aan de lokale stedenbouwkundige voorschriften (PGOU de Mijas, gebaseerd op het Texto Refundido van 2013 met recente updates in 2024-2025).

• Obra Menor vs. Obra Mayor: Kleine esthetische aanpassingen (zoals het plaatsen van pergola's, zonneschermen of terrasvlonders) vallen onder een declaración responsable of licencia de obra menor. Grote structurele wijzigingen (zoals de bouw van een zwembad of een aanbouw) vereisen een volledig goedgekeurd project (visado) en een obra mayor vergunning.
• Vereniging van Eigenaren (Comunidad de Propietarios): In de meeste urbanisaties in Mijas (zoals Calahonda of Riviera del Sol) is toestemming van de Comunidad vereist voor uiterlijke wijzigingen (zoals het plaatsen van glazen schuifwanden of airconditioningunits) vóórdat de gemeente een vergunning afgeeft.

3. Klimaat en Onderhoudsverplichtingen voor Erfgenamen

Mijas kent een microklimaat met milde winters, hete zomers (met temperaturen die de 30 °C overschrijden), incidentele droge en hete winden (terral) die vanaf de Sierra naar beneden blazen, en een extreem hoge UV-index (vaak 9 tot 10+ in de zomer). Daarnaast zorgt de directe nabijheid van de zee voor een hoge zoutbelasting (salitre).

• Materiaaldegradatie: De sterke zonkracht (~320 zonnige dagen per jaar) veroorzaakt snelle slijtage aan zonneschermen, buitenstoffen en kunstgras.
• Plaagdierbestrijding: Erfgenamen van leegstaand vastgoed moeten rekening houden met seizoensgebonden risico's, zoals de processierups (procesionaria) in de dennenbossen van Mijas, termieten, en de noodzaak van vogelwering. Actief property management is essentieel om de waarde van het geërfde bezit te conserveren tijdens de afwikkeling van de nalatenschap.

---

Conclusie: Voorkom juridische complicaties voor uw naasten

De aankoop van een woning in Mijas is voor velen het realiseren van een droom. Zorg ervoor dat deze droom geen administratieve nachtmerrie wordt voor uw erfgenamen. Door vandaag nog een specifiek Spaans testament op te stellen met een duidelijke rechtskeuze conform de Europese Erfrechtverordening, stelt u uw nalatenschap veilig en minimaliseert u de fiscale en bureaucratische druk op uw nabestaanden.

Als ervaren partner aan de Costa del Sol coördineren wij de benodigde juridische en administratieve diensten om dit proces vlekkeloos te laten verlopen. Wij verbinden u met betrouwbare, meertalige lokale advocaten en notarissen in de Comarca Costa del Sol Occidental om uw Spaanse bezit optimaal te beschermen.